Хасанов Вадим Тагирович

Биология ғылымдарының кандидаты, профессор,

Почтовый адрес: 010000, г. Астана, ул. А.Молдагулова-27

Кабинет 5115, тел. +7 (7172) 31-13-08

E-mail: v.khasanov@kazatu.edu.kz

Ғылыми қызығушылықтар саласы

Вируссыз картоп тұқымын өндіру және селекциялау; ауыл шаруашылығы биотехнологиясы; өсімдіктерді қорғау, ксилотрофты саңырауқұлақ өсіру.

Оқытатын пәндері

«Ғылыми зерттеу әдістері», «Өсімдіктерді қорғаудың молекулалық-генетикалық әдістері», «Өсімдіктерді қорғау және карантиндеудегі биотехнологиялық әдістер»

Зерттеулердің негізгі бағыттары

Биотехнология, картоп селекциясы және қорғау, микология.

Ағымдағы зерттеу жобалары

ИРН АР23485559 «Солтүстік Қазақстанға арналған түрлі түсті жұмсақты картоп: сорттар мен будандарды іріктеу, биологияландырылған қорғау технологиясын әзірлеу»
055 бюджеттік бағдарламасы «Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет» аясында, ҚР ҒЖБМ, 2024–2026 жж.

«Карантиндік зиянды организмдерді диагностикалаудың заманауи әдістерін апробациялау» ҚР АШМ және ҚР ҒЖБМ мақсатты-бағдарламалық қаржыландыруы (МБҚ) аясында, 2024–2026 жж.

«Солтүстік Қазақстан жағдайына арналған маркерлік-ассоциацияланған селекция негізінде вирусқа төзімді, ерте пісетін және жоғары өнімді отандық картоп сортын шығару» ҚР АШМ және ҚР ҒЖБМ МБҚ аясында, 2024–2026 жж.

Білімі

1993–1997 жж. — Л.Н. Гумилёв атындағы Еуразия ұлттық университеті, «Химия және биология» мамандығы, бакалавр дәрежесі.

2000–2003 жж. – С. Сейфуллин атындағы ҚазАТУ аспирантурасы;

2004 ж. – 03.00.23 «Биотехнология» мамандығы бойынша биология ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесі берілді;

2009 ж. – «Биология» мамандығы бойынша доцент ғылыми атағы берілді;

2024 ж. – «Биология ғылымдары» мамандығы бойынша профессор ғылыми атағы берілді.

Еңбек қызметі

1997–2000 жж. – Приозерный орта мектебінің (№ 33 ОМ, Родина а.) химия және биология пәні мұғалімі;

2001–2003 жж. – Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі Ұлттық биотехнология орталығының (ҚР БҒМ ҰБО) кіші ғылыми қызметкері;

2003–2004 жж. – С. Сейфуллин атындағы ҚазАТУ өсімдіктер физиологиясы және ботаника кафедрасының, өсімдіктер селекциясы және биотехнология кафедрасының ассистенті;

2004–2008 жж. – С. Сейфуллин атындағы ҚазАТУ өсімдіктер селекциясы және биотехнология кафедрасының аға оқытушысы;

2008–2010 жж. – Топырақтану және агрохимия кафедрасы доцентінің м.а.;

2010–2012 жж. – С. Сейфуллин атындағы ҚазАТУ топырақтану және агрохимия кафедрасының доценті;

2013–2018 жж. – С. Сейфуллин атындағы ҚазАТУ «Өсімдіктерді қорғау және карантин» кафедрасының доценті;

2022–2024 жж. – С. Сейфуллин атындағы ҚазАТУ «Өсімдіктерді қорғау және карантин» кафедрасы профессорының м.а.;

2024–2025 жж. – қазіргі уақытқа дейін – С. Сейфуллин атындағы ҚазАТЗУ «Биология, өсімдіктерді қорғау және карантин» кафедрасының профессоры;

2025 ж. – қазіргі уақытқа дейін – С. Сейфуллин атындағы ҚазАТЗУ Ауыл және орман шаруашылығы институтының «Өсімдік шаруашылығы» ББ профессоры.

Марапаттар мен құрмет грамоталары

ҚР БҒМ дарынды жас ғалымдарға арналған байқаудың екі дүркін жеңімпазы (стипендиаты) (2004–2006, 2010–2012 жж.);
ҚР БҒМ «Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы – 2012» атағының иегері;
Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президенті – Елбасы Қоры сыйлығының лауреаты, ғылым мен техника саласындағы жоғары жетістіктері үшін, 2015 ж.;
«Ғылымды дамытуға сіңірген еңбегі үшін» медалімен марапатталған, «С. Сейфуллин атындағы ҚазАТУ» АҚ-ның 60 жылдығы құрметіне, 2017 ж.;
ҚР БҒМ төсбелгісі және куәлігі, Қазақстан Республикасының ғылым саласындағы жетістіктері үшін, 2017 ж.;
ҚР БҒМ «Үздік ғылыми қызметкер – 2021» атағының иегері;
Шаньдун провинциясы Халық үкіметінің (ҚХР) «Qilu Friendship Award» медалінің иегері, 2022 ж.

Біліктілікті арттыру

К.А. Тимирязев атындағы РМАТУ–МСХА Молекулалық биотехнология орталығы, Мәскеу, 2007 ж.;
К.А. Тимирязев атындағы РМАТУ–МСХА Ауылшаруашылық биотехнология кафедрасы (Алматы–Мәскеу), 2008 ж.;
Нитра агроинституты, Нитра қ., Словакия, 2009 ж.;
Н.И. Вавилов атындағы Өсімдік генетикалық ресурстарының Бүкілресейлік институтының Биотехнология кафедрасы (Алматы–Санкт-Петербург), 2012 ж.;
Ауылшаруашылық биотехнологиясы бойынша Бүкілресейлік ҒЗИ Ұжымдық пайдалану орталығы, Мәскеу, 2013 ж.;
English Language Company, ағылшын тілінің бастапқы деңгейі, Куала-Лумпур, Малайзия, 2013 ж.;
Ағылшын тілі Pre-Intermediate деңгейі, Брайтон, Ұлыбритания, 2013 ж.;
Өсімдік селекциясы, өсімдік генетикалық ресурстары (PGR) және өсімдік биотехнологиясы бойынша көшпелі семинар, Оңтүстік Қазақстан, 6–14 маусым 2011 ж.;
«Ғылым және білім. Инновациялық даму модельдері» ғылыми көшбасшылар саммиті, Оксфорд, Ұлыбритания, 2014 ж.;
Калифорния университетінде (Дэвис қ., АҚШ) «Қорғалған топырақтағы жылыжай дақылдарын өндіру» бағыты бойынша ғылыми тағылымдама, GPIID бағдарламасы аясында, 2016 ж.; Иерусалимдегі Еврей университеті: «Өзгермелі әлемдегі ауыл шаруашылығы мәселелері: Биотехнология және биоинформатика», Реховот қ., Израиль, 2015 ж.;
Дэвистегі Калифорния университетіндегі ғылыми тағылымдама: GPIID бағдарламасы аясында «Қорғалған грунтта жылыжай дақылдарын өндіру» бағыты бойынша, АҚШ, 2016 ж.
AgroParisTech университетіне дуалды білім беру бағдарламасы бойынша оқу сапары, Гриньон, Франция, 2019 ж.;
Солтүстік-Батыс ауыл және орман шаруашылығы университетінде «Ғылыми зерттеулер мен ауылшаруашылық өндірісте жасушалық және молекулалық биология әдістерін қолдану» бағыты бойынша ғылыми тағылымдама, Янлин, Қытай, 2019 ж.;
Нидерланд Корольдігінің тұқымдық картоп жөніндегі Бас инспекциялық қызметі (NAK) мамандары өткізген тренингтер, тағылымдамашы-инспектор ретінде, маусым және қазан 2022 ж.;
Агрономия және биотехнология колледжі, Оңтүстік-Батыс университеті, Чунцин, Қытай, 2023 ж.;
«Biologica» компаниясының жазғы мектебінің микробиология, иммунология, биохимия және биотехнология бағыттары бойынша зертханалық курсы, Тбилиси, Грузия, 2023 ж.

Ғылыми бағыты. Вируссыз картоп тұқымын өндіру және селекциялау; ауыл шаруашылығы биотехнологиясы; өсімдіктерді қорғау, ксилотрофты саңырауқұлақ өсіру.

ORCID: 0000-0002-9054-5551.
Хирш индексі: 6.

Басылымдары
180-нен астам ғылыми еңбектің авторы, соның ішінде: 20 патент, 10 әдістемелік ұсыныс пен нұсқаулық, 7 оқу құралы, 2 зертханалық регламент, 1 монография және т.б. Ұсынылған бағыттар бойынша ең маңыздылары:

1. Hongju Jian, Shiqi Wen, Rongrong Liu, Wenzhe Zhang, Ziyan Li, Weixi Chen, Yonghong Zhou, Vadim Khassanov, Ahmed M. A. Mahmoud, Jichun Wang and Dianqiu Lyu. Dynamic Translational Landscape Revealed by Genome-Wide Ribosome Profiling under Drought and Heat Stress in Potato Plants (Basel). 2023 Jun 6;12(12):2232. DOI: 10.3390/plants12122232 (IF 2022 – 4,5, Q1, Pr. – 83%).

2. Gulnazym Ospankulova, Vadim Khassanov, Svetlana Kamanova, Dana Toimbayeva, Saule Saduakhasova, Berdibek Bulashev, Gulnar Aidarkhanova, Yernaz Yermekov, Linara Murat, Bakhyt Shaimenova, Marat Muratkhan, Wenhao Li. Effect of infection of potato plants by Potato virus Y (PVY), Potato virus S (PVS), and Potato virus M (PVM) on content and physicochemical properties of tuber starch. Food Science & Nutrition, 2023-05-07, Volume 2. 11(7), P. 4002–4009 DOI: 10.1002/fsn3.3386 (IF 2022 – 3,9, Q1, Pr. – 83%).

3. Azhimakhan М., Beisembina В., Khasanov V.T., et al. Genetic and biological signature of Potato Virus X circulating in Kazakhstan» в журнале «Caspian Journal of Environmental Sciences» (ISSN 17353-0337).- Vol. 21, No. 5, Special Issue 2023. (Pr. – 44%).

4. Mustafa S., Gürgen A, G. Khassanov V., Celal B. Biological Activities of Ethanol Extracts of Hericium erinaceus Obtained as a Result of Optimization Analysis // Foods, 2024 13(10). 1560. (IF 2022 - 5.8, Q1, Pr. – 85%). https://www.scopus.com/pages/publications/85194049924?origin=resultslist

5. Adilbayeva K.; Moisseyev R.; Kolchenko M.; Pozharskiy, A., Gritsenko, D., Kenzhebekova R.; Khassanov V.; Azhimakhan M., Beisembina B.; Tokbergenova Zh.; Sharipova D.; Krasavin V. Genetic Evaluation of Kazakhstani Potato Germplasm for Pathogen and Pest Resistance Using DNA Markers. Agronomy 2024, 14, 1923. https://doi.org/10.3390/ agronomy14091923 Q1 https://www.mdpi.com/2073-4395/14/9/1923

6. Sevindik Mustafa, Khassanov Vadim Tagirovich, Sevindik, Emre, Uysal Imran, Mohammed Falah Saleh. Cornelian Cherry (Cornus mas L.): A Comprehensive Review on its Usage Areas, Biological Activities, Mineral, Phenolic and Chemical Contents and Applications, Applied Fruit Science 2024, Volume 66, Issue 5, P. 2061 – 2071. DOI: 10.1007/s10341-024-01151-3 https://www.scopus.com/pages/publications/85199353176?origin=resultslist

7. Mustafa Sevindik, Vadim Tagirovich Khassanov, Emre Sevindik, Imran Uysal&FalahSaleh Mohammed. Cornelian Cherry (Cornus mas L.): A Comprehensive Review on its Usage Areas, Biological Activities, Mineral, Phenolic and Chemical Contents and Applications. Applied Fruit Science. – 2024. – Т. 66. – №. 5. – С. 2061-2071. Q2 https://doi.org/10.3390/agronomy13061624

8. Azhimakhan M., Khassanov V., Vologin S., Baigeng Hu, Zh. Tokbergenova, Amirgazin A., Shevtsov A., and Beisembina B. Detection of molecular markers of potato X virus resistance genes in the potato gene pool of Kazakhstan. International Journal of Agriculture and Biosciences. - 2025. - 14(2) – Р. 201-208. 1,8 Q2 https://www.ijagbio.com/pdf-files/24-990.pdf

9. Mustafa Sevindik, VadimTagirovich Khassanov, Ayşenur Gürgen, Emre Sevindik, İmran Uysal. A comprehensive review on chemical and phenolic composition and biological activities of Abies species. Studies in Natural Products Chemistry, 2025, 85, Р. 223–248. Q3 https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/B9780443237546000057?via%3Dihub

10. Licai Li, Yuan Liu, Song Liu, Heng Wei, Tingting Li, Ruirui Feng, Liwen Ding, Zeming Liu, Vadim Khassanov, Yuling Meng, Weixing Shan Phytophthora Avr3a-Like Effectors Target and Inhibit Cinnamyl Alcohol Dehydrogenase CAD5 to Suppress Plant Immunity Molecular Plant PathologyVolume 26, Issue 8 e70139 https://doi.org/10.1111/mpp.70139.https://bsppjournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/mpp.70139