Басты бет / ППС / Майқанов Балғабай Сәдепұлы
Майқанов Балғабай Сәдепұлы

Майқанов Балғабай Сәдепұлы

 

Биология ғылымдарының докторы, профессоры

Кабинет: 8412
E-mail: b.maykanov@kazatu.edu.kz

 

Ғылыми қызығушылықтар саласы

Тағам қауіпсіздігі, Ветеринариялық санитариялық экспертиза, ветеринариялық санитария, санитарлық экология.

Оқытатын пәндер

  • Ветеринариялық санитариялық экспертиза
  • Соттық ветеринария, соттық ветеринариялық-санитариялық сараптама
  • Эксперимент теориясы мен әдістері
  • Академиялық жазылым
  • Санитарлық-экологиялық сараптама

Зерттеудің негізгі бағыттары

  • Ветеринариялық-санитариялық әл-ауқат пен тағам қауіпсіздігін ғылыми тұрғыда қамтамасыз ету.
  • Ветсаншараларды әзірлеу және тағам қауіпсіздігін қамтамасыз ету.
  • Жекелеген өңірлерде санитарлық-экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету.
  • Тағам өнімдері бөгде заттармен (микотоксиндер, ауыр металдар тұздары және т.б.) ластанған жағдайда әдістемелік нұсқаулықтар мен ұсынымдар әзірлеу.
  • Әртүрлі тағам өнімдерінің ветсанэкспертизасында жаңа әдістерді әзірлеу және енгізу.

Зерттеу жобалары

1. 1994–1998 жж. — Ұлттық аграрлық зерттеулер орталығының бюджеттік бағдарламасы бойынша жоба жетекшісі: «Микотоксиндерді анықтау және мал шаруашылығы өнімдерін ветеринариялық-санитариялық бағалауды әзірлеу»;
2. 2006–2009 жж. — СКГ желісі бойынша жоба жетекшісі: «ҚР ветеринариялық-санитариялық сараптама зертханаларында тағам қауіпсіздігі бойынша жұмыс тәжірибесін енгізу»;
3. 2009–2011 жж. — ҚР АШМ 042 бағдарламасы бойынша жоба жетекшісі: «Микроорганизмдерді, қауіпті заттарды анықтау әдістерін әзірлеу және мал шаруашылығы өнімдерінің қауіпсіздігін бағалау», тапсырма: «Адам денсаулығына қауіпті патогенді микроорганизмдер мен заттарды жануар тектес шикізат пен өнімдерде анықтау әдістерін жетілдіру»;
4. 2012–2014 жж. — ҚР АШМ 042 бағдарламасы бойынша жоба жетекшісі: «Мал шаруашылығы өнімдері мен жемшөптердің ветеринариялық-санитариялық қауіпсіздігін бақылау және сапасын бағалау әдістерін әзірлеу», іс-шара: «Мал шаруашылығы өнімдерінің ветеринариялық-санитариялық сапасын бағалау тәсілдерін жетілдіру»;
5. 2012–2014 жж. — ҚР БҒМ 055 бюджеттік бағдарламасы бойынша жоба жетекшісі: «Мал шаруашылығы өнімдеріне техногендік әсер және ветеринариялық-санитариялық бағалау»;
6. 2014–2017 жж. — TEMPUS-1-2014-1-IT-JPCR халықаралық жобасының үйлестірушісі: «Дәстүрлі өнімдердің қауіпсіздігі, технологиясы және маркетингі бойынша магистрлік бағдарламаларды әзірлеу (Ресей мен Қазақстанда)». Жоба үйлестірушісі – ауыл шаруашылығы саласындағы жоғары білім берудің халықаралық орталығы (Montpellier SUPAGRO, Франция).
7. 2015–2017 жж. — «Мал шаруашылығында «Протон‑М» зымыран‑тасығышын ұшырудың экологиялық салдары» жобасының жетекшісі; 2018–2020 жж. — № AP05130808 жобасының жетекшісі: ««Протон‑М» зымыран‑тасығышын ұшыру салдарының қоршаған ортаға әсері және детоксикация тәсілдерін әзірлеу». Қазақстан Республикасында алғаш рет «Протон‑М» ұшырылымдарының қоршаған ортаға — суға, өсімдіктерге, мал шаруашылығы өнімдеріне — әсері зерттеліп, детоксикация тәсілдері әзірленді. 2 PhD диссертация, 4 магистрлік диссертация және 6 дипломдық жұмыс жазылып, қорғалды. Зерттеу нәтижелері бойынша: рецензияланатын басылымда 3 мақала, 2 инновациялық патент және өндіріске 2 ұсыным жарық көрді.
8. 2018–2020 жж. — № AP05132302 жобасының жетекшісі: «Щучинск‑Бурабай курорттық аймағының экологиялық жағдайы мәселелері». Алғаш рет ЩБКЗ-ның экологиялық проблемалары зерттеліп, экологиялық объектілердің қауіпсіздік карталары жасалды, мал шаруашылығы өнімдері мен қоршаған орта объектілерін ветеринариялық‑санитариялық бағалау бойынша ғылыми негізделген ұсынымдар берілді. 1 PhD диссертация, 5 магистрлік диссертация және 5 дипломдық жұмыс жазылып, қорғалды. «Щучинск‑Бурабай курорттық аймағы мысалында мал шаруашылығы өнімдері мен қоршаған орта объектілерін ветеринариялық‑санитариялық бағалау бойынша ұсынымдар» әзірленіп, енгізілді. Экологиялық объектілердің 5 қауіпсіздік картасы құрастырылып, әзірленді.
9. 2015–2017 жж. — «Орталық және шығыс Қазақстанның экологиялық қауіпті аймақтарындағы балдың сапасы мен тағам қауіпсіздігін бағалау және оны зерттеудің жаңа әдістерін әзірлеу» жобасының жетекшісі. Зерттеу нәтижелері бойынша: рецензияланатын басылымда 2 мақала, 2 инновациялық патент және Қарағанды облысының тағам қауіпсіздігі зертханаларына арналған (ЕО талаптарын ескере отырып) «Балға ветеринариялық‑санитариялық сараптама жүргізу жөніндегі ұсынымдар», сондай-ақ аграрлық бейіндегі ЖОО мамандары мен студенттерінің оқу және ғылыми-зерттеу үдерісіне арналған материалдар дайындалды. 1 PhD диссертация қорғалды.
10) 2021–2023 жж. — «BALKYMYZ» отандық энергетикалық, иммуномодуляциялайтын сусынды әзірлеу» жобасының жетекшісі. Зерттеу нәтижелері бойынша: рецензияланатын басылымда 1 мақала жарияланды, еуразиялық патент алынды және Ónertabys питч қорытындысы бойынша «Үздік ғылыми жоба» гран-при иеленді.

Отандық және шетелдік әріптестер

С.Т. Дюсембаев, ветеринария ғылымдарының докторы, профессор, «Шәкәрім университеті»
Ян Вишневский, ветеринария ғылымдарының докторы, Варшава жаратылыстану ғылымдары университеті
М.В. Заболотных, биология ғылымдарының докторы, профессор, Омбы мемлекеттік аграрлық университеті (РФ)
Ян Хайен, PhD докторы, Шыңжаң ауыл шаруашылығы институты, ҚХР

Ғылыми жетекшіліктегі магистранттар мен докторанттар

Докторанттар мен магистранттарға ғылыми жетекшілік жүзеге асырылады. Бүгінгі күнге дейін профессор Б.С. Майкановтың жетекшілігімен 15 адам диссертация қорғады: оның ішінде 9 ветеринария ғылымдарының кандидаты, 1 медицина ғылымдарының докторы және 5 философия докторы (PhD), сондай-ақ көптеген ветеринария ғылымдарының магистрлері (Хирш индексі: 4).

Білімі туралы мәліметтер

1976–1981 жж.

Целиноград ауыл шаруашылығы институты. Мамандығы: «Ветеринария». Біліктілігі: «Ветеринар дәрігер».

1984–1987 жж.

К.Д. Глинка атындағы Воронеж ауыл шаруашылығы институтының аспирантурасы (Воронеж, РФ).

1987 ж.
2001 ж.

1987 жылы Мәскеу ветеринариялық академиясында кандидаттық диссертациясын, ал 2001 жылы 16.00.06 «Ветеринариялық санитария, экология, зоогигиена және ветеринариялық-санитариялық сараптама» мамандығы бойынша Е. Бауман атындағы ветеринариялық медицина академиясында (Қазан қ., РФ) докторлық диссертациясын қорғады.

 

Еңбек өтілі

1981-1984 жж.

Ақмола облысы Қорғалжын ауданының ветеринар дәрігері

1987-1989 жж.

Ветеринария ғылымдарының кандидаты (мамандығы 16.00.06 – ветеринариялық санитария, экология, зоогигиена және ветеринариялық-санитариялық сараптама), Ақмола аграрлық университетінің паразитология және эпизоотология кафедрасының ассистенті

1988 –2002 жж.

1988 жылы деканның орынбасары болып тағайындалып, 1990 жылы Ақмола аграрлық университетінің ветеринария факультетінің деканы болып сайланды.

2002 –2008 жж.

С. Сейфуллин атындағы ҚАТУ оқу-әдістемелік басқармасының (ОӘБ) басшысы

2005 –2007 жж.

Аспирантураны аяқтағаннан кейін 1987–1989 жж. Ақмола аграрлық университетінің паразитология және эпизоотология кафедрасында ассистент болып жұмыс істеді.

2009– 2012 жж.

С. Сейфуллин атындағы ҚАТУ-дың ғылыми жұмыс және халықаралық байланыстар жөніндегі проректоры

2012 –2018 жж.

С. Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университетінің «Ветеринария және мал шаруашылығы технологиясы» факультетінің деканы.

2018 ж.

«Ветеринариялық санитария» кафедрасының профессоры, «Ветеринария және мал шаруашылығы технологиясы» факультеті, С. Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университеті АҚ.

1994 - 2023

1994 жылдан бүгінгі күнге дейін ғылыми жобалардың жетекшісі (ҚР ҒЖБМ, ҚР АШМ, ЕО).

2025-

«Жануарлар ғылымы және ветеринария» институтының профессоры С. Сейфуллин атындағы ҚАЗАТИУ

 

Марапаттар, құрмет грамоталары

Ветеринариялық-санитариялық бағалау саласында мал шаруашылығы өнімдерінің қауіпсіздігін ғылыми тұрғыда қамтамасыз етуге қосқан қомақты үлесі, сондай-ақ жас мамандарды оқыту және тәрбиелеудегі үлкен жетістіктері үшін профессор Б.С. Майканов Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың (2007) және С. Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университеті ректорының (2002) алғыс хаттарымен; «Қазақстан Республикасының білім беру ісінің құрметті қызметкері» төсбелгісімен (2002); Қазақстан Республикасы Білім министрлігінің (1996, 2007) және С. Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университеті ректорының (1997) құрмет грамоталарымен; «ҚазАТУ-ға 55 жыл» (2012) және «ҚазАТУ-ға 60 жыл» (2017) мерейтойлық медальдарымен марапатталған. Б.С. Майканов «Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы» мемлекеттік грантының иегері (2006, 2018), ғылым мен техника дамуына айрықша үлес қосқан ғалымдар мен мамандарға арналған мемлекеттік ғылыми стипендияның иегері (2016, 2024). 2014 және 2016 жылдары ҚР ЖОО-ларының үздік оқытушыларының бас рейтингінде (ТОП-30) болды. «Білім берудегі үздіктер» халықаралық энциклопедиясына енгізілген. 2023 жылы мемлекеттік награда — «Құрмет» орденімен марапатталды. 2023 ж. — С. Сейфуллин медалі.

Біліктілікті арттыру

• Вайнштефан университеті, Германия (маусым, 1997 ж.) — агроменеджмент бойынша курстар;
• Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ — философия тарихы бойынша курстар (наурыз, 2002 ж.);
• Моңғол аграрлық университеті (мамыр, 2009 ж.) — «Биоәртүрлілікті сақтау» біліктілікті арттыру курстары;
• Шыңжаң аграрлық университеті (ҚХР, Үрімші қ.) (қараша, 2009 ж.) — «Докторанттардың ҒЗЖ жүргізуі» біліктілікті арттыру курстары;
• Варшава университеті (сәуір, 2010 ж.) — «Ветеринариялық санитария» мамандығы бойынша білім беру бағдарламасын қалыптастыру»;
• РМКК «Білім сапасын бағалау ұлттық орталығы» — «Болон процесінің негізгі қағидаларын іске асыру және Қазақстан ЖОО-ларында ECTS жүйесін енгізу» (желтоқсан, 2010 ж.);
• Thomson Reuters ресурстары бойынша ғылыми зерттеулерге арналған семинар (Астана, сәуір, 2011 ж.);
• Тулуза жоғары ветеринариялық мектебі, Франция — «Әлемдік ветеринария мәселелері туралы» (наурыз, 2012 ж.);
• Варшава университеті — «Докторантура бойынша бірлескен жұмыс жүргізу» (шілде, 2014 ж.);
• Новосибирск аграрлық университеті (сәуір, 2015 ж.);
• Харбин университеті (қараша, 2015 ж.);
• Якут мемлекеттік ауыл шаруашылығы академиясы (РФ, қаңтар, 2017 ж.);
• Wuhan Institute of Virology, CAS ұйымдастырған Biosafety Laboratory Management and Experimental Techniques халықаралық воркшопының Training Certificate (2017 ж.);
• Ю. Либих атындағы Гиссен университеті, Гиссен, Германия (шілде, 2018 ж.);
• Хэнань аграрлық университеті, Чжэньчжоу, ҚХР (қыркүйек, 2018 ж.).

Республикалық және халықаралық кездесулер

– 07.06.2023 күні IOFS гибридті кеңесінде «С. Сейфуллин атындағы ҚАЗАТИУ-дағы білім беру мен ғылымдағы тағам қауіпсіздігі» тақырыбында баяндама.
– 19.06.2023 күні Парламентаризм институтындағы дөңгелек үстелде «ҚР аграрлық саясаты» тақырыбында сөз сөйлеу.
– 30.05.2023 күні «Сілтеме» пресс-клубындағы дөңгелек үстелде Қазақстандағы тағам қауіпсіздігі мәселелері бойынша сөз сөйлеу (Көрме орталығы).
– 2015–2023 жж. аралығында Түркия, Дубай, Қазақстан және РФ-тың бірнеше қалаларындағы халықаралық конференцияларда тағам қауіпсіздігі бойынша жыл сайынғы баяндамалар.

Жарияланымдар

300-ден астам ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы. Олардың ішіндегі ең маңыздысы:
1. Maikanov, B., Mustafina, R., Auteleyeva, L., Goldsztejn, G., Grabczak, M. Clostridium botulinum and Clostridium perfringens occurrence in Kazakh honey samples // Toxins, 2019. 11(8), 472, Q1

2. Maikanov B.S., Zabolotnykh M.V., Auteleyeva L.T., Seidenova S.P. Influence of antitox and Vitamin E-selenium on meat quality and safety in rabbits after 1,1-experimental dimethylhydrazine toxicosis //Veterinary World, 13 (8):P.1567-1572. doi: www.doi.org/10.14202/vetworld.2020. Процентиль (2020):79
3. Maikanov B.S., Auteleyeva L.T.,Ismagulova G.T., Kemeshov Z.O.,                   Zhanabayeva D.K. Assessment of quality and safety of meats from various animal species in the Shuchinsk-Burabay resort zone, Kazakhstan        Veterinary World - 2021, 14(6),- P. 1615–1621 Процентиль (2020):79
4. B. S. Maikanov, L. T. Auteleyeva , Zh. K. Zhubatov , A. A. Terlikbayev , .M. Kamsaev The Effect of an Accidental Carrier Rocket Crash on Soil and Vegetation Cover//Journal of Ecological Engineering 2022, 23(2), 176–184 Процентиль (2020):52
5. Mustafina, R., Maikanov, B., Wis̈niewski, J.,,Goldstein, M., Kwiatek, K.
Contamination of honey produced in the Republic of Kazakhstan with Clostridium botulinum // Bulletin of the Veterinary Institute in Pulawy, 2015. 59(2), б. 241-246
Q 3, Процентиль (2015): General Veterinary -43
6. Maikanov B.S., Auteleyeva L,T, Ismagulova, G,T, Wisniewski, Jan, Belkot, Z, Anusz, K Quality and safety of agricultural products in the Shuchinsk-Burabay Resort Zone. Fish// MedycynaWeterynaryjna – Medicine Science and Practice-2020.-, Vol. 76, No. 10.P. 585-588.
7. Maikanov B.S., Auteleyeva L.T., Inirbayev A.K.,Zhumakayeva A.N, Bainiyazov A.A., Background assessment if sulhur dioxide in the air in the  Shuchuchinsk-Borovskoye resort area Ecology, Environment and Conservation – 2020. Vol 26, P. 343-346
8. Aubakirova, G.A., Pishenko, Y.V.b, Maikanov, B.S., Comprehensive study of the Ashykol and Kumkol lakes of Akmola Oblast of the North Kazakhstan// Mediterranean Journal of Social SciencesVolume 5, Issue 23, 1 November 2014, Pages 2607-2611
9. Zhubatkanova, A., Zhumakayeva, A.,Maikanov, B.S., Kurmanova, G., Musstafina, R., Efficiency of disinfectant agent and probiotic preparation against pathogen microorganisms during cleaning of animal living houses// International Journal of Veterinary Science,2018 Vol.7 No.4 pp.186-189 ref.8,http://www.ijvets.com/.../186-189.pdf
10. The development of balqymyz beverage from honey and koumiss
Balgabay Maikanov a, Laura Auteleyeva a,*, Zhuldyz Satayeva b, Aigerim Aipova ca Department of Veterinary Sanitation, S.Seifullin Kazakh Agro Technical Research University, Zhenis Avenue, 62, Astana, 010000, Kazakhstan
b Department of Technology of Food and Processing Industries, S.Seifullin Kazakh Agro Technical Research University, Zhenis Avenue, 62, Astana, 010000, Kazakhstan
c RSE on REM Republican Veterinary Laboratory KVK and N Ministry of Agriculture of the Republic of Kazakhstan, Zhenis Avenue, 62, Astana, 010000, Kazakhstan
The development of balqymyz beverage from honey and koumiss    Баспа Journal of Agriculture and Food Research, 2023, 14, 100731,  Q1    8 б.Maikanov, B.,Satayeva,    Z.,Aipova,A.
11. Майканов  Б.Б., Аутелеева Л.Т. , Сейденова Б.П. Изучение влияния 1,1-диметилгидразина на организм животных и подбор детоксицирующего препарата. «3i: intellect, idea, innovation – интеллект, идея, инновация» Костанайский государственный университет имени А.Байтурсынова, №3 2017  ж., Б.13-18.
12. Майканов  Б.Б., Аутелеева Л.Т. , Сейденова Б.П. Экспериментальные исследования влияния 1,1-диметилгидразина на кроликов и методы его детоксикации. «Вестник государственного университета имени Шакарима».  Казахстан  ж. Семей 2017  ж. 290-295 б. ISSN 1607-2774.
13. Майканов  Б.Б., Аутелеева Л.Т. , Сейденова Б.П, Абаканова Г. Применение детоксицирующей смеси животным из хозяйств, прилегающих к районам падения РН «Протон-М» .  «Ізденістер, нәтижелер, Исследования, результаты». – Алматы, - №4, 2018. – Б. 15-21.
14. Майканов  Б.Б., Аутелеева Л.Т. Пищевая ценность и безопасность молока коров из хозяйств, прилегающих к районам падения РН «Протон-М». Ғылым хабаршысы Казахского агротехнического университета им. Б. Сейфуллина. № 2 (97). – 2018. Б. 126-140.
15. Майканов  Б.Б., Аутелеева Л.Т., Исмагулова Г.Т. Исследование атмосферного воздуха   в Щучинско-боровской курортной зоне . «Ізденістер, нәтижелер. Исследования, результаты»,  ж. Алматы, № 2– 2019. Б. 46-52.
16. Майканов Б.Б., Аутелеева Л.Т., Мустафина Р.Х., Шершень Е.А. Качество пчелиного меда производимого в Центральном и восточном Казахстан. Ғылым хабаршысы Казахского агротехнического университета им. Б. Сейфуллина, № 2 (101), Нур-султан, № 2 (101), Б. 111-124.,2019  ж.
17. Майканов Б.Б., Аутелеева Л.Т. Химический состав и пищевая ценность мяса крупного рогатого скота из районов прилегающих к РП «ПРОТОН-М». «Вестник государственного университета имени Шакарима».  Казахстан  ж. Семей, №3 2019 г
18. Zhang G.,Maikanov B.S., Auteleyeva L.T.Ismagulova G.T.Veterinary Biotechnology in Henan Agricultural University  Көпсалалы ғылыми журнал «3i: intellect, idea, innovation – интеллект, идея, инновация» Костанайский государственный университет имени А.Байтурсынова,  ж.Костанай - 2019. №3. Б.9-18
19. Майканов Б.Б., Аутелеева Л.Т., Исмагулова Г.Т.Ветеринарно-санитарная оценка рыбы озера Щучье Көпсалалы ғылыми журнал «3i: intellect, idea, innovation – интеллект, идея, инновация» Костанайский государственный университет имени А. Байтурсынова,  ж. Костанай - 2020. №1. - Б.22-26
20. Майканов Б.Б., Аутелеева Л.Т. COVID-19 карантиндік іс шараларының Щучье Бурабай курортық аймағындағы ауаның ластану денгейіне әсері Ғылым хабаршысы КАТУ им. Б.Сейфуллина (пәнаралық). - 2021. - №3 (110). -Б. 106-112
21. Майканов Б.Б., Адильбеков Ж.Ш., Лидер Л.А., Аубакирова Г.А., Аутелеева Л.Т. МОНИТОРИНГ БЕЗОПАСНОСТИ РЫБЫ ВОДОЕМОВ АКМОЛИНСКОЙ ОБЛАСТИ. Ғылым хабаршысы Казахского агротехнического университета им. Б. Сейфуллина. 2022. № 1 (112). Б. 311-323.  
22. Лидер Л.А., Адильбеков Ж.Ш., Майканов Б.Б., Жузжасарова Г.Е.СОЛТҮСТІК ЖƏНЕ ОРТАЛЫҚ ҚАЗАҚСТАННЫҢ СУ ҚОЙМАЛАРЫНДАҒЫ БАЛЫҚТАРДЫҢ ГЕЛЬМИНТОЗДАРЫ. 3i: Intellect, Idea, Innovation - интеллект, идея, инновация. 2023. № 1. Б. 23-31.