
С. Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық зерттеу университетінің Ауыл және орман шаруашылығы институты 2025 жылғы 2 қыркүйекте агрономия факультеті мен орман шаруашылығы, жабайы табиғат және қоршаған орта факультеттерін біріктіру нәтижесінде құрылды. Институттың құрылуы университеттің дамуындағы маңызды кезең болып табылады және аграрлық әрі табиғи ресурстар ғылымдары саласындағы білім беру, ғылыми және практикалық әлеуетті біріктіруге бағытталған.
Институт ауыл шаруашылығы, орман шаруашылығы, экология және қоршаған ортаны қорғау, табиғатты ұтымды пайдалану, сондай-ақ биологиялық ресурстарды тұрақты басқару бағыттары бойынша мамандар даярлайды. Білім беру бағдарламалары іргелі білімді, заманауи ғылыми зерттеулерді және практикаға бағытталған оқытуды үйлестіруге негізделген.
Ғылыми-зерттеу қызметіне ерекше назар аударылады. Ол агроөнеркәсіптік кешенді дамытуға, орман экожүйелері мен биологиялық әртүрлілікті сақтауға, ауыл және орман шаруашылығын климаттың өзгеруіне бейімдеуге, сондай-ақ инновациялық технологияларды енгізуге бағытталған. Оқу процесінде заманауи ғылыми зертханалар, оқу-тәжірибелік алқаптар, орман учаскелері және цифрлық құралдар кеңінен пайдаланылады.
Институт мемлекеттік органдармен, ғылыми ұйымдармен және салалық кәсіпорындармен белсенді түрде өзара іс-қимыл жасайды. Бұл білім алушыларға кәсіби тәжірибеден өтуге, қолданбалы жобаларға қатысуға және болашақта жұмысқа орналасуға мүмкіндік береді. Институт қызметінің негізіне алынған пәнаралық тәсіл аграрлық сала мен қоршаған ортаны қорғау саласындағы өзекті мәселелерді тиімді шеше алатын бәсекеге қабілетті мамандарды даярлауға жағдай жасайды.
С. Сейфуллин атындағы ҚазАТЗУ-дың Ауыл және орман шаруашылығы институты – аграрлық білім берудің дәстүрлері мен табиғи ресурстарды тұрақты дамытуға бағытталған заманауи тәсілдерді біріктіретін біртұтас білім беру және ғылыми кеңістік.
Мамандар даярлау үш білім беру деңгейі бойынша жүзеге асырылады.
«B077 Өсімдік шаруашылығы» білім беру бағдарламалар тобы – бакалавриат
«M131 Өсімдік шаруашылығы» білім беру бағдарламалар тобы – магистратура
«D131 Өсімдік шаруашылығы» білім беру бағдарламалар тобы – докторантура
«B079 Орман шаруашылығы» білім беру бағдарламалар тобы – бакалавриат
«B051 Қоршаған орта» білім беру бағдарламалар тобы – бакалавриат
«M133 Орман шаруашылығы» білім беру бағдарламалар тобы – магистратура
«D133 Орман шаруашылығы» білім беру бағдарламалар тобы – докторантура
Институт құрылымында 8D081 – «Агрономия» және 8D083 – «Орман ресурстары және орман шаруашылығы» бағыттары бойынша диссертациялық кеңес жұмыс атқарады.
Институттың профессор-оқытушылар құрамы 114 жоғары білікті маманнан тұрады, оның ішінде 6 ғылым докторы, 39 ғылым кандидаты, 38 PhD докторы, 31 магистр. 6 оқытушы «Болашақ» халықаралық бағдарламасының түлектері, 8 оқытушы «ЖОО-ның үздік оқытушысы» атағының иегері, 10 оқытушы мемлекеттік стипендия иегері болып табылады.
Білім алушылар контингентін 2071 студент, 47 магистрантты және 44 докторант құрайды.
Институтты биология ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор Сатыбалдиева Гульмира Калмашевна басқарад
|
|
![]() |
|
|
|
|
|
|
|
|
Қазақстанның солтүстік өңірлері үшін жоғары білікті агроном мамандарын даярлау мақсатында 1957 жылғы 3 қазанда Агрономиялық факультет құрылды. Факультеттің қалыптасуы мен дамуы көрнекті ғалымдардың есімдерімен тығыз байланысты: Половицкий И.Я., Роктанен Л.С., Клеев М.М., Кудрявцев В.А., Афанасьев М.В., Можаев Н.И., Карамшук З.П., Щепетков Н.Г., Аринов К.К., Черненок В.Г., Карипов Р.Х., Иванников А.В., Шестакова Н.А., Зотиков Н.И. Аталған ғалымдар егіншілік пен өсімдік шаруашылығы салаларында ғылыми мектептердің негізін қалап, олардың дамуына зор үлес қосты.
Факультеттің қалыптасу кезеңінде оның дамуына бұрынғы Кеңес Одағының жетекші жоғары оқу орындарынан келген ғалымдар белсене қатысты. Әр жылдары факультетті басқарған декандар:
Штейнберг Т.С. (1959–1960), Вермель Л.Ф. (1960–1962), Авдеенко Н.Д. (1963), Петкилев П.В. (1963–1966), Луканчев Д.Н. (1966–1969), Иванников А.В. (1969–1970; 1974–1976), Тен А.Г. (1969–1974), Володин В.М. (1974), Нургалиев А.Н. (1976–1978), Нестеренко А.Г. (1978–1981).
Факультеттің одан әрі дамуына оның түлектері – декандар Аринов К.К. (1981–1990), Зотиков В.И. (1990–1993), Каиржанов Ж.К. (1993–2000) елеулі үлес қосты.
Университеттің халықаралық байланыстары қарқынды дамыған кезеңде факультетті кейінгі жылдардың түлектері басқарды:
Жумагулов И.И. (2000–2002), Мусынов К.М. (2002–2004), Серекпаев Н.А. (2004–2007; 2010–2015), Стыбаев Г.Ж. (2007–2010; 2015–2021; 2022–2023), Науанова А.П. (2021–2022), Аринов Б.К. (2024–2025).
Оқу үдерісінің дамуы барысында факультет кафедралары кезең-кезеңімен ұйымдастырылып, нығайтылды. Маңызды кезеңдердің бірі – диссертациялық кеңестердің құрылуы болды:
– 1972 жылдан бастап ауыл шаруашылығы ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін беру;
– 2003 жылдан бастап ғылым докторы ғылыми дәрежесін беру;
– 2015 жылдан бастап философия докторы (PhD) ғылыми дәрежесін беру.
Факультетте ғылыми-зерттеу қызметі үздіксіз жүргізілді.
1970 жылдан бастап оқу-тәжірибелік шаруашылықта жалпы аумағы 250 гектар болатын тәжірибе алқабы жұмыс істеді. Мұнда тың жерлерді игеру мәселелері бойынша ғылыми зерттеулер жүргізіліп, студенттер оқу және ғылыми-агрономиялық тәжірибеден өтті.
2015 жылдан бастап университет базасында Целиноград ауданында жалпы аумағы 1,5 мың гектардан астам оқу-ғылыми кампус жұмыс істей бастады.
2004 жылдан бастап факультет кредиттік оқыту жүйесіне көшті.
2013 жылдан бастап Ақмола облысының жетекші ғылыми-өндірістік орталықтарымен бірлесіп дуальды оқыту жүйесі енгізілді. Олардың қатарында: А.И. Бараев атындағы АШҒӨО, Агрохимиялық қызметтің республикалық ғылыми-әдістемелік орталығы, Орман шаруашылығы ғылыми-өндірістік орталығы, Қарағанды өсімдік шаруашылығы және селекция ҒЗИ, Солтүстік Қазақстан ауыл шаруашылығы ҒЗИ және басқа ұйымдар бар.
2020 жылы университет құрамына А.И. Бараев атындағы Астық шаруашылығы ғылыми-өндірістік орталығы, Солтүстік Қазақстан ауыл шаруашылығы тәжірибе станциясы, Қазақ орман шаруашылығы және агроорманмелиорация ҒЗИ енгізілді. Бұл ғылыми зерттеулер мен тәжірибелік даярлық мүмкіндіктерін айтарлықтай кеңейтті.
Қайта ұйымдастыруға дейін факультет құрамында үш кафедра жұмыс істеді:
«Егіншілік және өсімдік шаруашылығы», «Топырақтану және агрохимия», «Биология, өсімдіктерді қорғау және карантин».
2025 жылғы қыркүйекте Агрономиялық факультет пен Орман шаруашылығы, жабайы табиғат және қоршаған орта факультеті біріктіріліп, Ауыл шаруашылығы және орман шаруашылығы институты болып қайта құрылды.
2025 жылдың қыркүйегінен бастап институтты биология ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор Сатыбалдиева Гүлмира Қалмашевна басқарады.
Орман шаруашылығы және экология саласындағы мамандарды даярлау 2001 жылы Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Астана қаласының айналасында жасыл белдеу құру жөніндегі тапсырмасына сәйкес басталды. Бүгінде бұл жасыл белдеу жабайы жануарлардың мекен ету ортасына айналып, нағыз орман алқабын қалыптастырды. Сонымен қатар, орманның экологияның ажырамас бөлігі екендігі белгілі, бұл аталған бағыттарды біріктіре отырып мамандар даярлау мүмкіндігін көрсетеді.
Орман шаруашылығы, жабайы табиғат және қоршаған орта факультеті өз тарихын 2021 жылғы 30 сәуірден бастайды. Факультетте 2000-нан астам маман даярланып шықты. Олардың көпшілігі Қазақстанда ғана емес, ТМД елдері мен алыс шетелдерде де ұлттық экономиканың жетекші инженерлік және әкімшілік лауазымдарын атқарып келеді.
Факультет құрамында 3 кафедра болды:
Орман шаруашылығы мамандарын даярлау агрономиялық факультетте 2001 жылдан басталды. Осы кезең ішінде білім беру классификаторының өзгеруіне байланысты мамандық атаулары бірнеше рет өзгертілді:
2001 жылы – 4515 «Орман және парк шаруашылығы»,
2004 жылдан – 05807 «Орман шаруашылығы ісі»,
2010 жылдан – 5В080700 «Орман ресурстары және орман шаруашылығы».
2008 жылы осы мамандық бойынша 6М080700 «Орман ресурстары және орман шаруашылығы» магистратурасы ашылды, ал 2013 жылдан бастап осы мамандық бойынша PhD докторантурасына қабылдау жүзеге асырылды.
Бастапқы кезеңде орман шаруашылығы мамандарын даярлауға «Егіншілік» кафедрасы жауапты болды, кейіннен «Экология және орман шаруашылығы» кафедрасы құрылды. 2012 жылы бұл кафедра «Орман ресурстары және орман шаруашылығы» кафедрасы болып қайта ұйымдастырылды.
1960–2012 жылдар аралығында «Егіншілік», «Экология және орман шаруашылығы» кафедраларын ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы, профессор Лев Сергеевич Роктанэн, а.ш.ғ.к., доценттер Алексей Васильевич Иваннин, Ренат Хазеевич Карипов, Аскар Оралович Амралин, Жұмағұлов Иглік Иманғалиевич, т.ғ.к., доцент Масенов Қ.Б., а.ш.ғ.д. Сәрсекова Дани Нұрғисаевна, Боранбай Жұмағұл Таңатқанұлы, Абжанов Талғат Сағидоллаевич басқарды.
2005 жылы Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаев Астана қаласының әлеуметтік-экономикалық дамуының қорытындыларын шығара отырып, орман шаруашылығы мамандарын даярлаудың маңыздылығын атап өтті және ҚР Білім және ғылым министрлігіне С. Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университеті базасында тиісті факультет ұйымдастыруды тапсырды.
Практикалық даярлықты жақсарту мақсатында 2006 жылы Щучинск қаласындағы Орман шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтының базасында заманауи жабдықтармен және компьютерлік сыныппен жабдықталған «Сарыарқа» оқу-ғылыми-өндірістік кешені пайдалануға берілді.
1–2 курстарда оқу Астана қаласында, ал 3–4 курстарда «Сарыарқа» ОҒӨК-де жүргізіледі.
2008 жылдан бастап кафедра магистранттарды даярлауды жүзеге асырады, ал 2013 жылдан бастап магистратурада оқу көптілді бағдарлама бойынша (қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде) жүргізіледі.
Сондай-ақ, 2013 жылдан бастап бакалаврларды 5В080700 «Орман ресурстары және орман шаруашылығы» мамандығы бойынша «Қорғаныштық орман өсіру» және «Ландшафтық дизайн және көгалдандыру» бағыттары бойынша даярлау басталды.
2013 жылы С. Сейфуллин атындағы ҚАТУ 6D080700 «Орман ресурстары және орман шаруашылығы» мамандығы бойынша PhD докторларын даярлауға лицензия алды.
2001 жылдан бері «Орман және парк шаруашылығы», «Орман шаруашылығы ісі», «Орман ресурстары және орман шаруашылығы» мамандықтары бойынша 450-ден астам маман даярланды.
«Экология» кафедрасының тарихы 1980 жылы «Табиғатты қорғау» кафедрасының құрылуынан бастау алады. Алғашқы меңгерушісі ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы, профессор Васильев М.Е. болды. Кейін кафедра «Жерді мелиорациялау және табиғатты қорғау» деп аталды.
Әр жылдары кафедраны доценттер Вильмс В.А. (1983–1986), Бедебаев М.Б. (1986–1991), Вумбальдт Н.И. (1991–1992), Чекаев М.Г. (1993–1995) басқарды.
1994 жылы кафедра таратылып, пәндер мен оқытушылар жерге орналастыру факультетіне ауыстырылды, кейін жер кадастры және геодезия кафедраларымен біріктірілді.
2001 жылдың ақпанында агрономиялық факультетте 4504 «Агроэкология» мамандығы ашылып, «Агроэкология және агрохимия» кафедрасы құрылды.
Кейінгі жылдары кафедраны Ажбенов В.К., Черненок В.Г., Байдюсен У.Ж., Науанова А.П., Жұмағұлов И.И., Масенов Қ.Б., Күлжанова С.М., Саспугаева Г.Е., Сатыбалдиева Г.К. басқарды.
2012 жылдан бастап кафедра қазіргі «Экология» кафедрасы ретінде қызмет атқарып келеді.
«Аңшылықтану және балық шаруашылығы» кафедрасы 2001 жылы құрылды. Мамандар даярлау келесі білім беру бағдарламалары бойынша жүргізіледі:
6В08301 – «Аңшылықтану және аң өсіру»,
6В08401 – «Аквакультура және су биоресурстары»,
7М08401 – «Интенсивті балық өсіру»,
7М08301 – «Табиғи биоресурстарды ұтымды пайдалану»,
8D08302 – «Жабайы табиғат».
Кафедраны әр жылдары Куржикаев Ж.К., Сыздықов Қ.Н., Нарбаев С.Н., Қарагойшин Ж.М., Аубакирова Г.А. басқарды.
Ғылыми-зерттеу жұмыстарын үйлестіру, балық шаруашылығының басым бағыттарын дамытуға қатысу, профессор-оқытушылар құрамының біліктілігін арттыру және оқу процесін жетілдіру мақсатында 2010 жылы «Балық шаруашылығы» ғылыми-зерттеу орталығы құрылды.
Агрономия факультеті Қазақстанның солтүстік облыстары үшін жоғары білікті агроном мамандарын дайындау мақсатында 1957 жылдың 3 қазанында құрылған. Факультеттің құрылуы мен дамуының тарихы өздерінің ғылыми мектептерін құрған келесідей ғалымдардың аттарымен байланысты: И.Я.Половицкий, Л.С.Роктанен, М.М.Клеев, В.А.Кудрявцев, М.В.Афанасьев, Н.И.Можаев, З.П.Карамшук, Н.Г.Щепетков, Қ.К.Əрінов, В.Г.Черненок, Р.Х.Карипов, А.В Иванников.
Факультеттің қалыптасуы мен құрылу кезеңінде, өткен Совет Одағының əртүрлі жоғарғы оқу орындарынан келесідей белгілі ғалымдар декан қызметін атқарды: Т.С.Штейнберг (1959-1960 жж.), Л.Ф.Вермель (1960-1962 жж.), Н.Д.Авдеенко (1963 ж.), П.В.Петкилев (1963-1966 жж.), Д.Н. Луканчев (1966 -1969 жж.), А.В. Иванников (1969-1970 жж. жəне 1974- 1976 жж.), А.Г.Тен (1969-1974 жж.), В.М. Володин (1974), А.Н. Нургалиев (1976 -1978 жж.), А.Г. Нестеренко (1978-1981 жж.). одан кейін факультеттің құрылуына жəне дамуына зор үлес қосқан келесідей факультет түлектері декандар болды: Қ.К.Əрінов (1981-1990 жж.), В.И. Зотиков (1990-1993 жж.), Ж.К. Қаиржанов (1993-2000 жж.).
Университетте алыс шетелдермен халықаралық байланыстар орнатып, одан әрі дамыту барысында факультетті: И.И. Жұмағұлов (2000-2002 жж.), Қ.М. Мұсынов (2002-2004 жж.), Н.А.Серікпаев (2004-2007 жж.; 2010 - 2015 жж.), Г.Ж.Стыбаев (2007-2010 жж.) сияқты факультет түлектері басшылық етті. 2015 жылдың наурыз айынан бастап, қазіргі кезге дейін факультетті Г.Ж.Стыбаев басқарады. Оқу үрдісін дамыту кезеңінде факультет кафедраларын құру жұмыстары жүргізіліп жатты.
КСРО білім беру ведомстваларының, одан əрі ҚР Министрлігінің шешімімен диссертациялық Кеңестер құрылды:
- 1972 жылы алғаш рет ауыл шаруашылығы ғылымдарының кандидаты ғылыми дəрежесін беру бойынша Кеңес құрылды;
- 2003 жылдан бастап факультет тарихында алғаш рет ғылым докторы ғылыми атағын беру бойынша диссертациялық Кеңес ашылды;
- 2015 жылдан бастап философия докторы (PhD) ғылыми атағын беру бойынша диссертациялық кеңес ашылды. Факультетте ғылыми-зерттеу жұмыстары үздіксіз жүргізіліп тұрады.
1970 жылдан бастап оқу-тəжірибелік шаруашылықта ауданы 250 гектар болатын тəжірибелік алқап қызмет жасады, бұл жерде факультет қызметкерлері, аспиранттар тың егіншіліктің маңызды мəселелері бойынша белсенді түрде ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізді, ал студенттер оқу, ғылыми-агрономиялық тəжірибелерден өтті.
2015 жылдан бастап университет базасында, оқу-ғылыми-өндірістік зерттеулерді жүргізу мақсатында, Ақмола облысында жалпы ауданы 1,5 мың.га болатын кампус іске қосылды. Аймақта жалғыз топырақ мұражайы құрылып, қызмет жасайды, оның экспонаттары бүгінгі таңда оқу үрдісінде кеңінен қолданылуда.
2004 жылдан бастап факультет білім берудің кредиттік жүйесіне көше бастады.
2013 жылдың қаңтар айынан бастап бес түлек шығаратын кафедраларда, бакалаврларды, магистранттарды жəне докторанттарды дайындау үшін Ақмола облысының ірі ғылыми-өндірістік орталықтарының құрылымдық бөлімшелері (филиалдары) - «А.И. Бараев атындағы АШҒӨО» РММ, «Агрохимиялық қызмет РҒƏО» ММ, «Орман шаруашылығы ҒӨО» РММ, «Қарағанды өсімдік шаруашылығы жəне селекция ҒЗИ» ЖШС, «Солтүстік Қазақстан ауыл шаруашылығы ҒЗИ» ЖШС жəне т.б. ғалымдарымен бірлесе отырып дуалды оқыту жүйесі қолданылуда.
2020 жылы университет құрамына факультетте оқитын студенттерге ғылыми-зерттеу, практикалық оқыту жүргізу үшін А.И.Бараев атындағы астық шаруашылығы ғылыми-өндірістік орталығы, Солтүстік Қазақстан ауыл шаруашылығы тәжірибе станциясы, Қазақ орман шаруашылығы агроорманмелиорация ғылыми-зерттеу институты кірді.
Ғылыми-зерттеу процесі ауыл шаруашылығы алқаптарының тұрақты өнімділігін және топырақ құнарлылығын қалпына келтіруді қамтамасыз ететін экологияландыру және ресурсты үнемдеу қағидаттары негізінде жерді пайдаланудың биологиялық және экономикалық негізделген жүйелерінің кешені бойынша басым бағыттардың бірі болып табылады.
Агрономия факультетінің профессор-оқытушылар құрамы ЭРАЗМУС + CAPA CITY BUILDING, Unwaste (біліктілікті арттыру) бағдарламаларына қатысады.
Агрономия факультеті шетелдік университеттер және ғылыми-зерттеу ұйымдарымен (ғылыми жобалар шеңберінде) – ҚХР, РФ, АҚШ, ЕО ынтымақтастық туралы 8 қолданыстағы келісім бойынша жұмыс істейді.
ҚХР-мен бірлесіп жасалған жобалар
«Ауыл шаруашылығы дақылдарының жаңа сұрыптарын енгізу, іріктеу және тарату» Синцзянь экология және география институтымен бірлесіп, әртүрлі дақылдардың 36 сұрпы бейімделу жарамдылығына сынақтан өтті; жалпы салмағы 207,14 кг болатын 10 дақылдың 31 сұрпы ҚАТУ-ға берілді.
Солтүстік және Орталық Қазақстанның тұқым шаруашылығы үшін картоптың жоғары өнімді шетелдік сұрыптарының трансферті, 15600 мың теңге.
ҚХР мен Қазақстан Республикасының генетикалық қорлары негізінде картоптың перспективалық желілерін құру, 15500 мың тг.; Шиссен 6 сұрпының картоптары перспективалы РКАЦИТЕЛИ сұрыптарының тізіліміне енгізілді.
Дебонт Корпорациясы мен Агрономия факультеті арасындағы соя өсіру жобасы, қытайлық соя сұрыптарының 27 түрі 0,03 га сынау және бейімдеу үшін КАТУ кампусына себілді; 1.700 т ерте пісетін соя тұқымы КАТУ кампусына жеткізіліп, себілді.
2021-2023 жылдары келесі нәтижелерге қол жеткізілді:
Әзірленді:
- ауыл шаруашылығы дақылдарын өсірудің энергия және топырақ үнемдеу технологиясы;
- табиғи жемшөп алқаптарын ұтымды пайдалану және жақсарту технологиясы;
- Ақмола облысының құрғақ дала жағдайында жыл бойы ұсақ мал азығын толыққанды азықпен қамтамасыз етуге арналған шикізат конвейерінің технологиясы;
- агроэкология және топырақ құнарлылығын басқару және дақылдардың қоректенуін оңтайландыру;
- саңырауқұлақтардың сығындылары мен пайдаланылған субстраттарын картопты қорғау құралы ретінде тиімді пайдалану технологиялары;
- топырақ құнарлылығын мақсатты басқару және дақылдардың қоректенуін оңтайландыру әдістері;
- жаңа отандық биопрепараттардың көмегімен құс саңғырығын органикалық биотыңайтқышқа өңдеу технологиялары және оларды өсімдік шаруашылығына енгізу;
- микроағзаларды биотехнологияда және қалдықтарды қайта өңдеуде қолдану әдістері.
Құрылды:
- ұрпақ F3-F4 глютинозды гибридті тары материалдары;
- тарының мутантты формалары.
2022-2024 және 2023-2025 жылдарға арналған ғылыми зерттеулер жүзеге асырылуда:
- Математикалық модельдеуді пайдалана отырып, орталық және солтүстік Қазақстанның құрғақ жағдайында жұмсақ бидайдың өнімділігі мен құрғақшылыққа төзімділігін арттырудың бейімдеу тәсілдерін әзірлеу;
- Селекциялық-генетикалық зерттеулерде ДНҚ технологияларын жаңа отандық құрғақшылыққа төзімді сұрыптарды құру кезінде тары дақылына қолдану;
- Өнімділігі жоғары және бейімделгіш әлеуеті бар сояның ерте пісетін бастапқы материалын солтүстік Қазақстан жағдайлары үшін селекцияның молекулалық әдістерін пайдалана отырып жасау;
- TaGW, TaGS және Rht гендері бойынша жұмсақ бидайды ірі дәндер және жатып қалуға төзімділікке молекулалық SNP таңбалау;
- Жайылымдық жерлерді ұтымды пайдалану технологиясын әзірлеу;
- Кәдімгі устрица саңырауқұлақтарын, тарақты Қарақат пен Lentinius edodes қарқынды өсіру технологиясын әзірлеу;
- Белсенді өсірілген саңырауқұлақтардың сығындыларын картоп ауруларының қоздырғыштарына қатысты жүзеге асыру және алу;
- Отладка тақтасында микропроцессорлар негізінде базидиомицеттерді өсіру үшін климат-бақылаудың автоматтандырылған жүйесін әзірлеу;
- «Отандық биопрепараттарды қолдана отырып, қалалық екпелердің тұнбалары мен "жасыл" қалдықтарын органикалық тыңайтқышқа қайта өңдеу технологиясын әзірлеу».
2014-2015 оқу жылында факультет қызметкерлерімен ҚР БжҒМ-нің ғылым Комитетінің "2015-2017 жылдарға арналған ғылыми зерттеулерді гранттық қаржыландыру" конкурсына 54 ғылыми өтінім дайындалды және берілді, оның ішінде 21 ғылыми жоба конкурстан өтті және қаржыландырылуда. Сонымен қатар, факультет қызметкерлерімен ҚР БжҒМ-нің Бағдарламалық - мақсатты қаржыландыру, ҚР АШМ-нің 212 бюджеттік бағдарлама, "Ньютон - Аль Фараби" халықаралық конкурстарына ғылыми жобалар дайындалды және берілді.
2015 ж. бюджеттік бағдарлама шеңберіндегі ғылыми-зерттеу жұмыстарының (ҚР БжҒМ 055, шаруашылық субъектілерімен тікелей келісім-шарт жасасу арқылы) қаржыландырылуының жалпы көлемі 170,5 млн. теңгені құрады және бұл көрсеткіш 2014 жылмен салыстырғанда 49%-ға жоғары болды (ҚР БжҒМ 055, ҚР АШМ 212, ҚР АШМ 019, «Tempus», шаруашылық субъектілерімен тікелей келісім-шарт жасасу арқылы - 89,1 млн. тенге). Сонымен қатар, зерттеу жұмыстары тіркелген ынталы ғылыми-зерттеу тақырыптары бойынша да жүргізілуде.
2015 ж. ЖҮРГІЗІЛГЕН ҒЫЛЫМИ ТАҚЫРЫПТАР ТІЗІМІ
2015 - 2017 жж. арналған ҚР БҒМ 055 қаржыландырылатын бюджеттік бағдарламасымен «Ғылыми және/немесе ғылыми-техникалық қызмет»:
ғылымның басым бағыты бойынша: Табиғи ресурстарды тиімді пайдалану, шикізатты және өнімді қайта өңдеу.
- "Биологиялық егіншілік жағдайында дәнді бұршақ дақылдарын өндіру үшін бейімделген технологиялық шешімдер", жетекшісі Н.А. Серікпаев, қаржыландырылу соммасы - 10,0 млн. теңге;
- "Астана қаласының жасыл белдеуіндегі көміртегі жиналуын бағалау және энергетикалық мақсатта шағын ротациялық жоғары сапалы орман плантацияларын қарқынды өңдеу және ғылыми негіздеу", жетекшісі Д.Н. Сарсекова, қаржыландырылу соммасы - 10,0 млн. теңге;
- "Балқаш көлінің құрғаған жағалауы аймағындағы орман өсіру жағдайын зерттеу және агротехникалық орман өсіру әдістерін әзірлеу", жетекшісі С.А. Кабанова, қаржыландырылу соммасы - 5,0 млн. теңге;
- "Солтүстік Қазақстанның құрғақ дала аймағы жағдайында ауыл аймағы территорияларындағы құлдыраған жерлерді биологиялық рекультивациялау технологиясы", жетекшісі С.М.Құлжанова, қаржыландырылу соммасы - 5,0 млн. теңге;
- "Солтүстік Қазақстан жағдайында түйе жоңышқа дақылы негізінде топырақ құнарлығын сақтай отырып және жоғарылатумен қатар экологиялық таза ауыл шаруашылық өнімін алу үшін қарқынды технологияларды жасау", жетекшісі Е.У.Сағалбеков, қаржыландырылу соммасы - 5,0 млн. теңге;
- "Астана қаласының негізгі автожол тораптарымен түйіскен аумақтардың күйін экологиялық тұрғыдан бағалау", жетекшісі А.А. Перзадаева, қаржыландырылу соммасы - 3,0 млн. теңге.
ғылымның басым бағыты бойынша: Тіршілік туралы ғылым
- "Өндірісті диверсификациялау жағдайында майлы дақылдардың өнімділігінің әлеуетті мүмкіншілігін жүзеге асыратын және оңтайлы қоректендіруді қамтамасыз ететін нақты егіншілік жүйесіне қатысты топырақ құнарлылығын мақсатты түрде басқару әдістерін өңдеу", жетекшісі А.К. Күрішбаев, қаржыландырылу соммасы - 10,0 млн. теңге;
- "Солтүстік Қазақстанның құрғақ дала аймағы жағдайында топырақ – тыңайтқыш жүйесінде тыңайтқыштардағы азоттың ауысуын зерттеу және астықты дақылдардың өнімділігі мен тыңайтқыштардың тиімділігін арттыру тәсілдерін жетілдіру", жетекшісі А.К.Күрішбаев, қаржыландырылу соммасы - 9,0 млн. теңге;
- "Солтүстік Қазақстанның топырақтарындағы актиномициттердің алуантүрлілігі: экологиясы, биологиясы, биологиялық белсенді заттарды өндірушілер мен оларды ластанған топырақтарды биоремедиациялауға және өсімдік қорғауда пайдалану", жетекшісі А.П.Науанова, қаржыландырылу соммасы - 10,0 млн. теңге;
- "Солтүстік және Орталық Қазақстанның құрғақ далалық аймағы жағдайында шығу тегі әртүрлі қытайбұршақ сорттарын агротехнологиялық бағалау", жетекшісі Н.А.Шестакова, қаржыландырылу соммасы - 8,5 млн. теңге;
- "Cолтүстік Қазақстанның құрғақ далалық климат жағдайы үшін тұқымның жоғары өнімділігі, малазықтық құндылығы, бейімділігі және биотикалық және абиотикалық факторларға төзімділігі бар жаздық тритикале сорттарын шығару", жетекшісі В.К. Швидченко, қаржыландырылу соммасы - 8,0 млн. теңге;
- "Солтүстік Қазақстан жағдайында минералдық қоректенуді оңтайландыру жолымен дәнді дақылдардың (тритикале, күздік қара бидай) өнімділігін арттырудың ғылыми негіздерін өңдеу", жетекшісі Р.Х. Рамазанова, қаржыландырылу соммасы - 8,0 млн. теңге;
- "Солтүстік Қазақстанның құрғақ далалы аймағы жағдайына бейімді өңдеу технологиясы элементтерін пайдалану негізінде майлы дақылдар (күнбағыс, майлы зығыр) сорттарының (будандарының) генетикалық мүмкіндігін жүзеге асыру жолдары", жетекшісі Е.А.Гордеева, қаржыландырылу соммасы - 7,6 млн. теңге;
- "Орталық Қазақстанның құрғақ дала жағдайында етті бағыттағы ІҚМ және ҰҚМ биологиялық факторларды және қалпына келетін қорларды пайдалана отырып жоғары өнімді жайылымдардың үнемдегіш технологияларын жасау", жетекшісі Г.Ж.Стыбаев, қаржыландырылу соммасы - 7,6 млн. теңге;
- "Орталық Қазақстанның құрғақ далалы аймағы үшін жаңа жеңіл сүрленетін мал азықтық дақыл пайзаны (Echinochloa frumentacea) интородукциялау", жетекшісі А.А. Байтеленова, қаржыландырылу соммасы - 7,3 млн. теңге;
- "Қоршаған ортаға пестицидтік жүктемені азайту мақсатында аса қауіпті итальяндық шегірткені (Calliptamus italicus L.) фитосанитарлық бақылауға озық технология әдістемелерін дайындау", жетекшісі В.К. Ажбенов, қаржыландырылу соммасы - 5,0 млн. теңге;
- "Павлодар облысы жағдайында күнбағыс тұқымдарының өнімділігі мен сапасын жоғарылату үшін дәстүрлі емес тыңайтқыштарды қолданудың технологиясын жасау", жетекшісі С.М.Кульжанова, қаржыландырылу соммасы - 5,8 млн. теңге;
- "Орталық Қазақстан жағдайында климаттық жағдайлар мен биоорганикалық және биоминералды тыңайтқыштарды қолдануға байланысты картоп сорттары өнімділігінің және топырақ құнарлылығы көрсеткіштерінің өзгеру заңдылықтарын зерттеу", жетекшісі Е.Т. Нурманов, қаржыландырылу соммасы - 6,8 млн. теңге;
- "Солтүстік Қазақстан жағдайында ет пен сүт мал шаруашылығына жүгеріден тығыздалған шай жүгерілі-судан шөбі будандарымен сүрлем алу үшін шикізаттық конвейерін жүйесін жасау", жетекшісі М.К.Тынықұлов, қаржыландырылу соммасы - 6,6 млн. теңге;
- "Сезімталдығы жоғары диагностикалық тестілеу өндірісі үшін картоп вирустарының отандық штаммдарының банкін құру", жетекшісі В.Т. Хасанов, қаржыландырылу соммасы - 8,5 млн. теңге;
- "Солтүстік Қазақстанның құрғақ дала аймағы жағдайында әр түрлі топырақ өңдеу негізінде құрастырылатын жаңа қор үнемдегіш өсіру технология есебінен дәнді бұршақ дақылдарының жаңа, болашағы бар сорттарының өнімділігін арттыру", жетекшісі А.А.Қыпшақбаева, қаржыландырылу соммасы - 6,3 млн. теңге.
Шаруашылық субъектілерімен тікелей келісім-шарт бойынша:
- «Қарағанды облысы, Осакаровка ауданы «Азнабай ШҚ жағдайында альтернативті дақылдарды өсірудің ылғал үнемдегіш технологияларын жасау және енгізу», жетекшісі Қ.К. Әрінов, қаржыландырылу соммасы – 0,5 млн. теңге;
- «ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі Агроөндірістік кешеніндегі мемлекеттік инспекция Комитетінің жоспары бойынша жүргізілетін пестицидттерді өндірістік сынама тіркеу», жетекшісі Р.Х.Карипов, қаржыландырылу соммасы – 4,0 млн. теңге;
- ҚР АШМ АӨК-гі КМИ-ның жоспарына сәйкес (шаруашылықтық келісім-шарт бойынша тақырып №41) "Пестецидтерді регистрациялық және өндірістік сынау", жетекші Б.С.Садықов, қаржыландырылу көлемі - 10,0 млн. тг.;
- «Астана қаласының жасыл желектеріне экологиялық-ландшафтылы түгендеу жүргізу әдістемесін жасау», жетекшісі Д.Н.Сәрсекова, қаржыландырылу соммасы - 3,0 млн. теңге.
Мемлекеттік тіркеу нөмірі бар ынталы тақырыптар
- «Заманауи технологиялар базасында Солтүстік Қазақстанның құрғақ дала аймағына бейімделген дақылдардың диверсификациясы», жетекшісі Қ.М. Мұсынов, мемлекеттік тіркеу нөмірі № 0112РК01808;
- «Солтүстік Қазақстанның құрғақ далалы аймағы жағдайында агрошараларға байланысты майлы зығырдың қалыптастырған өнімі және тұқымның сапа көрсеткіштері», жетекшісі А.А. Бегалина, мемлекеттік тіркеу нөмірі № 0113РК00680;
- «Е және ГМА коды бар консерванттардың тірі ағзаларға әсерін зерттеу», жетекшісі Қ.М.Сатова, мемлекеттік тіркеу нөмірі № 0111 РК 00251.
2014 жылы жүргізілген ҒЗЖ нәтижесі бойынша факультеттің профессорлық-оқытушылар құрамымен төмендегідей жариялымдар шығарылды:
- Thomson Reuters, Scopus, Springer, Elsevier базасына енетін журналдарда 6 мақала;
- РИНЦ базасына енетін журналдарда 17 мақала;
- ККСОН базасына енетін журналдарда 8 мақала;
- 3 монография шығарылды.
6 инновациялық патент және авторлық куәлік алынды.
Факультет базасында 2 ғылыми орталық
- ғылыми агрохимиялық зертхана;
- өсімдік шаруашылығы өнімдерінің сапасын бағалау зертханалары;
- тұқым тану зертханасы;
- агрометеорология зертханасы.
Жүргізілетін ҒЗЖ шеңберінде 10 қызметкер халықаралық ғылыми машықтанудан өтті (А.П.Науанова, В.Г.Черненок, А.А.Байтеленова, Қ.Б. Масенов, А.Бахралинова, Р.Т.Нұрмұхамбетова, В.Т.Хасанов, И.К. Майсупова, Ж.Т.Боранбай).
СҒЗЖ аясында және студент жастарды ғылымға тарту үшін факультетте Студенттік жұмыстардың конкурстары өткізіледі. Мәселен, 2020-2021 оқу жылында 28 жұмыс келіп түсті, оның ішінде 22 – мемлекеттік тілде, 6 – орыс тілінде, оның ішінде 26-ғылыми-зерттеу жұмысы және 2-реферативтік сипаттағы жұмыс.
Студенттердің ғылыми жұмыстарын қарап, факультеттің байқау комиссиясы жүлделі орындарды иеленіп, университет конкурсына қатысу үшін оларды ұсынуға шешім қабылдады:
I дәрежелі дипломдармен 5 жұмыс
(оның ішінде мемлекеттік тілде - 3 жұмыс, орыс тілінде тілінде - 2 жұмыс, ағылшын тілінде - 0 жұмыс).
II дәрежелі дипломдармен 10 жұмыс
(оның ішінде мемлекеттік тілде - 7 жұмыс, орыс тілінде - 3 жұмыс, ағылшын тілінде – 0 жұмыс).
III дәрежелі дипломдармен 10 жұмыс
(оның ішінде мемлекеттік тілде - 9 жұмыс, орыс тілінде – 1 жұмыс, ағылшын тілінде - 0 жұмыс).
Жеке жұмыстар алғыс хат алуға ұсынылды.
2020-2022 жылдар кезеңіне арналған "ҚР БҒМ Ғылым Комитетінің" гранттық қаржыландыру шеңберінде орындалатын ҒЫЛЫМИ ТАҚЫРЫПТАР ТІЗБЕСІ:
- "Қазақстанның түрлі жарық аймақтарында қорғалған топырақ көкөністерін өсіру үшін спектрдің өзгеруін автоматтандырылған басқарумен қазақстандық фито жарық шамдарын бейімдеу", жетекшісі А.С.Тұрбекова, қаржыландыру сомасы – 3,0 млн. тг.;
-"Ақмола облысының құрғақ дала жағдайында ұсақ малды (сүтті ешкілерді) жыл бойы толық азықпен қамтамасыз ету үшін шикізат конвейерін әзірлеу". Жетекшісі А.А.Ноғаев, қаржыландыру сомасы – 12,1 млн. тг.;
- «ГАЖ-технологиялары мен Жерді қашықтықтан зондтау әдістерін инновациялау негізінде Солтүстік Қазақстанның егіншілік аудандарында зиянды саяқ шегірткелерді фитосанитариялық бақылау», Жетекшісі К.С.Байбосынов, қаржыландыру сомасы – 9,0 млн. тг.;
Ғылыми сүйемелдеуді "Август фирмасы" АҚ (РФ), Шыңжаң экология және география институты, XISEN картоп өнеркәсіптік тобы Co, (Қытай), "Астана НАН" ЖШС, "Астана Групп" ЖШС, Астық - Stem ЖШС, АСКОП ЖШС (Қазақстан) және т. б. ұйымдармен шаруашылық келісім-шарттар шеңберінде факультеттің жетекші оқытушылары орындайды.
Агрономия факультетінің 2020-2021 оқу жылына бакалавр бағыты бойынша 1 - курсқа студенттерді қабылдау көрсеткіші
|
№ |
Шифр |
Мамандық |
Адам саны |
|
|
қазақ тобы |
орыс тобы |
|||
|
1 |
В051 |
Табиғатты пайдалану |
30 |
39 |
|
2 |
Агроэкология |
11 |
14 |
|
|
3 |
В077 |
Агрономия |
22 |
32 |
|
4 |
Селекция |
13 |
||
|
5 |
Топырақтану және агрохимия |
19 |
||
|
6 |
Фитосанитарлық қауіпсіздік |
35 |
||
|
7 |
В079 |
Ландшафтты дизайн |
60 |
20 |
|
8 |
Қорғаныштық орман өсіру |
23 |
3 |
|
|
Факультет бойынша |
213 |
108 |
||
|
Барлығы |
321 |
|||
Агрономия факультетінің 2020-2021 оқу жылына магистратура бағыты бойынша 1 - курсқа студенттерді қабылдау көрсеткіші
|
№ |
Білім беру бағдармалары, 2020 жыл |
Ғылыми-педагогикалық магистратура |
||
|
грант |
келісім-шарт |
барлығы |
||
|
1 |
М131 – Өсімдік шаруашылығы |
37 |
10 |
47 |
|
2 |
М133 – Орман шаруашылығы |
15 |
3 |
18 |
|
БАРЛЫҒЫ |
52 |
13 |
65 |
|
Агрономия факультетінің 2020-2021 оқу жылына докторантура бағыты бойынша 1 - курсқа студенттерді қабылдау көрсеткіші
|
№ |
Білім беру бағдарламалары, 2020 жыл |
Ғылыми-педагогикалық |
|||
|
грант |
с. ішінде мақсатты грант |
келісім-шарт |
барлығы |
||
|
13 |
D131 - Өсімдік шаруашылығы |
11 |
|
|
11 |
|
15 |
D133 - Орман шаруашылығы |
2 |
|
|
2 |
|
Барлығы |
13 |
13 |
|||
![]() |
Z10H2F8 (010000) Қазақстан Республикасы, Астана қ., Молдағұлова көшесі, 27, № 5 ғимарат тел.: +7 (7172) 397-807, E-mail: arinov_1982@mail.ru |